SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE KAPSAYICI EĞİTİM UYGULAMALARININ DURUMU: ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİNE DAYALI BİR ÇALIŞMA (VAN İLİ ÖRNEĞİ)
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19519369Anahtar Kelimeler:
Kapsayıcı Eğitim Sosyal Bilgiler Öğretmeni Özel Gereksinimli ÖğrencilerÖzet
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime ilişkin algılarını, sınıf içi uygulamalarını, karşılaştıkları güçlükleri ve kapsayıcı eğitimin geliştirilmesine yönelik önerilerini ortaya koymaktır. Araştırma, Van İl Millî Eğitim Müdürlüğüne bağlı, sosyal bilgiler öğretmeni olarak görev yapan 8 öğretmenle yürütülmüştür. Çalışma nitel araştırma yaklaşımına göre desenlenmiş ve veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin kapsayıcı eğitimin temel ilkelerine ilişkin farkındalığa sahip olduğunu, kapsayıcı eğitimi eşit öğrenme fırsatı, bireysel farklılıkların kabulü ve olumlu sosyal tutum boyutlarıyla tanımladıklarını göstermektedir. Sınıf içi uygulamalarda öğretmenlerin somut materyal kullanımı, görsel destekler, akran yardımlaşması ve adım adım yönerge verme gibi uyarlama temelli stratejileri sıklıkla tercih ettikleri belirlenmiştir. Bununla birlikte kalabalık sınıflar, materyal eksikliği, akran tutumları, davranış yönetimindeki güçlükler ve aile iş birliğinin sınırlı olması kapsayıcı eğitimin uygulanmasında önemli engeller olarak görülmektedir. Öğretmenler BEP hazırlama, uyarlama planlama ve sınıf yönetimi konularında mesleki desteğe ihtiyaç duyduklarını vurgulamışlardır. Sonuç olarak kapsayıcı eğitimin etkili biçimde yürütülebilmesi için öğretmen yeterliklerinin güçlendirilmesi, okulun fiziksel koşullarının iyileştirilmesi ve okul ekosisteminde bütüncül bir kapsayıcı yaklaşımın geliştirilmesi gerekmektedir.
Referanslar
Ainscow, M. (2020). Promoting inclusion and equity in education. Routledge.
Arı, R., ve Saban, A. (2000). Sınıf yönetimi. Mikro Dizgi Yayınları.
Aydın-Güngör, T., ve Pehlivan, O. (2021). Kapsayıcı eğitimin Türk eğitim sistemindeki yeri ve önemi. Studies in Educational Research and Development, 5(1), 48–71. https://doi.org/10.5430/serd.v5i1.831809
Azorín, C., ve Ainscow, M. (2018). Guiding schools on their journey towards inclusion. International Journal of Inclusive Education, 22(1), 1–19. https://doi.org/10.1080/13603116.2018.1450900
Babacan, D. (1999). Öğretmenlerin öğrencilerine yönelik tutumları ve güdüleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Carter, E. W., Asmus, J., Moss, C. K., ve Biggs, E. E. (2015). Peer-assisted strategies for inclusive classrooms. Exceptional Children, 81(3), 1–17. https://doi.org/10.1177/0014402914563698
Chhabra, S., Srivastava, R., ve Srivastava, I. (2010). Inclusive education in Botswana: The perceptions of school teachers. Journal of Disability Policy Studies, 20(4), 219–228. https://doi.org/10.1177/1044207309344690
Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage.
Eğitim Reformu Girişimi. (2016). Türkiye’de kapsayıcı eğitimi yaygınlaştırmak için politika önerileri. http://www.egitimreformugirisimi.org
Erdoğan, M., ve Vatandaş, C. (2020). Bireysel ve toplumsal dışlanma pratiği: Önyargı ve ayrımcılık. İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 474–485.
Ergün, D. (1987). Sosyoloji ve eğitim. V Yayını.
Ertürk, S. (1984). Eğitimde program geliştirme (5. baskı). Yelkentepe Yayınları.
Florian, L. (2014). What counts as evidence in inclusive education? European Journal of Special Needs Education, 29(1), 1–8. https://doi.org/10.1080/08856257.2014.964280
Friend, M., ve Cook, L. (2017). Interactions: Collaboration skills for school professionals. Pearson.
Gallego-Ortega, J. L., ve Rodríguez-Fuentes, A. (2021). Teaching attitudes towards students with disabilities. Mathematics, 9(14), 1637. https://doi.org/10.3390/math9141637
Gül, G. (2004). Birey, toplum, eğitim ve öğretmen. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 1, 223–236.
Hurn, C. J. (2016). Eğitim sosyolojisi: Okulun imkân ve sınırları (M. Sever, Çev.). Pegem A Yayıncılık.
Krippendorff, K. (2013). Content analysis: An introduction to its methodology (3rd ed.). Sage.
Kuzgun, D. (2004). Eğitimde bireysel farklılıklar. Nobel Yayın Dağıtım.
Kvale, S., ve Brinkmann, S. (2009). InterViews: Learning the craft of qualitative research interviewing (2nd ed.). Sage.
Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation (2nd ed.). Jossey-Bass.
Oğlakçı, M., ve Amaç, Z. (2024). Öğretmenlerin gözünden kapsayıcı eğitim: Öğretmen, sınıf ve materyaller. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (38), 625–647. https://doi.org/10.29000/rumelide.1439710
Pantić, N., ve Florian, L. (2015). Developing teachers as agents of inclusion and social justice. Education Inquiry, 6(3), 27311. https://doi.org/10.3402/edui.v6.27311
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research ve evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). Sage.
Sucuoğlu, B. (2020). Özel gereksinimli çocuklar ve kaynaştırma uygulamaları. Nobel Akademik Yayıncılık.
UNESCO. (1994). The Salamanca statement and framework for action on special needs education. UNESCO.
Yıldırım, S. (2016). Kosova’daki öğretmenlerin çok kültürlü eğitime yönelik bilgi, inanç, tutum ve öz yeterliklerinin sınıf içi uygulamalarıyla ilişkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Balıkesir Üniversitesi.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Mehmet DEMİR
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
