AN EXAMINATION OF SCHOOL PRINCIPALS ACROSS DIFFERENT EDUCATIONAL LEVELS IN TERMS OF VARIOUS VARIABLES
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19409706Anahtar Kelimeler:
TALIS, School Administrators, School Levels, School ClimateÖzet
Bu araştırmada, farklı okul kademelerinde (ilkokul, ortaokul, lise) görev yapan okul yöneticilerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma nicel araştırma yaklaşımlarından betimsel araştırma modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan yöneticiler oluştururken, örneklem TALIS verilerine dayalı olarak 809 okul yöneticisinden (169 ilkokul, 196 ortaokul, 444 lise) oluşmaktadır. Veriler; Okul İklimi, Okullarda Suç ve Şiddet, İş Yükü Stresi, Akademik Baskı ve İş Doyumu ölçekleri aracılığıyla toplanmıştır. Her okul kademesi için doğrulayıcı faktör analizi yapılarak yapı geçerliğine, Cronbach alfa ve McDonald omega katsayıları hesaplanarak iç tutarlılığa ilişkin kanıtlar sunulmuştur. Veri analizinde frekans, yüzde, tek yönlü ANOVA ve Spearman sıra farkları korelasyon analizi kullanılmış; anlamlılık düzeyi .05 olarak belirlenmiştir. Analizler SPSS 25 ve JASP 0.16.1.0 programlarıyla gerçekleştirilmiştir. Bulgulara göre okul iklimi algıları kademelere göre anlamlı farklılık göstermemiş; buna karşın suç ve şiddet sıklığı, iş yükü stresi, akademik baskı ve iş doyumu düzeylerinin okul kademelerine göre anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenmiştir.
Referanslar
Açıkalın, A. (1995). Toplumsal, kurumsal ve teknik yönleriyle okul yöneticiliği. Pegem Akademi Yayınları.
Akman, Y. (2010). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin şiddet ve okul iklimi algıları arasındaki ilişki [Unpublished master’s thesis]. Gazi University, Institute of Educational Sciences.
Aslanargun, E. (2011). Türkiye’de okul yönetimi ve atama yönetmelikleri. Education Sciences, 6(4), 2646-2659.
Avşaroğlu, S., Engin Deniz, M., & Kahraman, A. (2005). Teknik öğretmenlerde yaşam doyumu iş doyumu ve mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Selçuk üniversitesi sosyal bilimler enstitüsü dergisi, (14), 115-129.
Balcı, A. (1993). Etkili okul kuram, uygulama ve araştırma. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
Balyer, A. (2012). Çağdaş okul müdürlerinin değişen rolleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 75-93.
Bursalıoğlu, Z. (2000). Eğitimde yönetimi anlamak sistemi çözümlemek. Pegem Akademi Yayınları.
Cavrini, G., Chianese,G., Bocch, B., & Dozza, L. (2015). School climate: Parents’, students’ and teachers’ perceptions. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 191, 2044 – 2048. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.04.641
Ceylan, E., Özdogan Özbal, E., Sever, M. & Boyacı, A. (2020). Türkiye’deki öğretmen ve okul yöneticilerinin görüşleri, öğretim koşulları: TALIS 2018 Öğretmen ve okul yöneticileri yanıtları analiz. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Çetin, Ş. (2019). Okul müdürlerinin karşılaştığı sorunlar: Nitel bir inceleme. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(4), 1637-1647. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3204
Demirtaş, H., & Niyazi, Ö. (2014). Okul müdürlerinin bakış açısıyla okul müdürlüğü. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(1), 1-24.
Demirtaş, H., Üstüner, M., & Niyazi, Ö. (2007). Okul yönetiminde karşılaşılan sorunların öğrenci ve okul ile ilgili değişkenler açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 51(51), 421-455.
Edward, P. (2000). The roles and responsibilities of effective school principals [Unpublished master’s thesis]. Memorial University of Newfoundland, Faculty of Education.
Gümüşeli, A. İ. (1996). İstanbul ilindeki ilköğretim okulu müdürlerinin öğretim liderliği davranışları [Unpublished master’s thesis]. Yıldız Teknik University, Institute of Social Sciences.
Güneş, A. M., & Esmer, B. (2018). İlkokul, ortaokul ve lise okul müdürlerinin okul yönetimine ilişkin deneyimleri. Electronic Turkish Studies, 13(19), 843-864. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.13797
Gürbüz, R., Erdem, E., & Yıldırım, K. (2013). Başarılı okul müdürlerinin özellikleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (20), 167-179.
Güzelgörür, F., Demirtaş, H., & Onur, B. A. L. I. (2021). The relationship of school principals’ management style and school climate. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(4), 129-150.
Hatiboğlu, E., & Radmard, S. (2014). İlk ve ortaokul yöneticilerinin stres kaynaklarının ve stres stillerinin incelenmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(7), 51-72.
Hoşgörür, V., & Orhan, A. (2017). Okulda zorbalık ve şiddetin nedenleri ve önlenmesinin yönetimi (Muğla merkez ilçe örneği). Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(24), 859-880.
İkiz, F. E., & Sağlam, A. (2017). Ortaokul öğrencilerinin şiddet eğilimleri ile okula bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İlköğretim Online, 16(3), 1235-1246. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.330253
Karadağ, E., İşçi, S., Öztekin, Ö., & Anar, S. (2016). Okul iklimi ve akademik başarı ilişkisi: bir meta-analiz çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,17(2), 107-122.
Karaman, Ö., & Yurtal, F. (2015). Şiddetin yaygın olduğu okullarda öğrencilerin okul iklimine ilişkin algıları. İlköğretim Online, 14(2), 421-429.
Keser, Z., & Gedikoğlu, T. (2008). Ortaöğretim okul müdürlerinin yetki ve sorumluluklarını kullanma derecelerinin belirlenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(2), 1-23.
Lashway, L. (2003). Role of school leader. trends and ıssues. Eric Clearinghouse on Educational Management, Eugene.
MacNeil, A. J., Prater, D. L., & Busch, S. (2009). The effects of school culture and climate on student achievement. International Journal of leadership in Education, 12(1), 73-84.
Niebuhr, K. (1995, November 8–10). The effect of motivation on the relationship of school climate, family environment, and student characteristics to academic achievement [Conference presentation]. Annual Meeting of the Mid-South Educational Research Association.
Özgenel, M. & Bozkurt, B. N. (2020). Okul mutluluğunu yordayan bir faktör: Öğretmenlerin politik becerileri. Turkish Journal of Educational Studies, 7(2), 130-149. https://doi.org/10.33907/turkjes.701230
Şahin, A., & Atbaşı, Z. (2020). Olumlu okul iklimi oluşturmada öğretmenin rolünün incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(3), 672-689. https://doi.org/10.31592/aeusbed.742972
Şata, M. (2020). Nicel araştırma yaklaşımları. E. Oğuz. (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri (1.baski) içinde (s. 77-90). Eğiten kitap yayınları.
Şişman, M. & Turan, S. (2004). Eğitim ve okul yönetimi. Y. Özden (Ed.), Eğitim ve okul yöneticiliği el kitabı (s. 99–146). Pegem Akademi Yayıncılık.
Yaşar, G. (2008). Beden eğitimi öğretmenlerinin okulla ilgili sorunları ve stresle başa çıkma tarzlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi [Unpublished master’s thesis]. Çukurova University.
Yücel, A. S., Orhan, S., Şekeroğlu, B., Karadağ, T. F., & Çeviker, A. (2019). Beden eğitimi öğretmenlerinin örgütsel iş stres düzeylerinin bazı demografik değişkenler açısından değerlendirilmesi. Spor Eğitim Dergisi, 3(2), 58-70.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Mehmet Şata, Tuğba Nur Özbey

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
